Hasta hakları ihlalleri değişik nedenlerle izah edilebilir. Bu nedenleri sınıflayacak olursak üç ana başlık altında toplayabiliriz. Değişik sınıflamalarda yapmak mümkündür.

A.Hastaya bağlı nedenler.

B.Sağlık kurumu ve sağlık personeline bağlı nedenler.

C.Sağlık sistemi ve sağlık giderlerinin finansman yöntemine bağlı nedenler.

A. HASTAYA BAĞLI NEDENLER

Hastaya bağlı hasta hakları ihlalleri nedenlerinin başında hastaların haklarını bilmemesi gelmektedir. Hasta hakları kavramının dünyada ortaya çıkması, gelişmesi ve uluslararası düzenlemelere konu olması 1980’li yıllara dayanmaktadır. Ülkemizde deontoloji tüzüklerini saymazsak hasta hakları yönetmeliğinin yayınlanması 1990’lı yılların sonlarıdır.Dolaysıyla hasta hakları kavramı yeni bir kavram.Gerçi sağlıkla ilgili yasal düzenlemeler ve deontoloji tüzükleri içerisinde hastalara nasıl davranılması ve hasta hakları ile ilgili bir çok düzenleme bulunmaktadır. Bu düzenlemelerin yeni bir anlayışla derlenip toplanması ve ön plana çıkartılması yenidir dersek daha doğru bir ifade kullanmış oluruz.

Hasta hakları kavramının yeni oluşması bu konuyla ilgili toplumsal bilgi birikiminin yetersizliğini doğurmaktadır. Hastalar bilgi birikiminin eksikliği ile bir sağlık kurumundan ve sağlık personelinden neler talep edebileceğini bilmemektedir. Sağlık uygulamalarında ortaya çıkan hoşnutsuzluklarını hangi makamlara iletebileceklerini ve sonuca nasıl gideceklerini bilmemektedir. Hatalı ve sağlıklarına zarar veren tıbbi uygulamaları yasal şikayet konusu yapabilecekleri ve uğradıkları zararı tazmin edebilecekleri konusunda bilgileri ve sonuç alabileceklerine dair umutları azdır.

Ayrıca hekim ve sağlık kuruluşlarına karşı oluşmuş olan geleneksel saygı ve minnettarlık hisleri hastaların davranışlarını etkilemektedir. Elbette bu hal güzeldir. Fakat yanlış uygulamaların önüne geçilebilecek bir bilinç oluşması gerekir. Artık sağlık hizmetleri çoğunlukla hayır maksatlı bazı vakıf ve kuruluşlar tarafından verilmemektedir. Sağlık hizmetleri küresel ve ulusal çapta büyük bir sektördür.Sağlık hizmeti alanlar aldıkları hizmetin ücretini dolaylı veya doğrudan ödemektedirler. Bir başka deyişle sağlık hizmeti alan hasta, aldığı hizmetin ücretini (hekimin, hemşirenin, hastanenin, sağlık ocağının....) ya doğrudan veya sağlık sigortasına ödediği primler ile veya verdiği vergiler ile ödemektedir. Vatandaş ‘senin ücretini ben ödüyorum’ veya ‘ben vergimi ve primini ödeyen biriyim’ bilincine ulaşmalıdır.

B. SAĞLIK KURUMU VE SAĞLIK PERSONELİNE BAĞLI NEDENLER

Sağlık kurumu ve sağlık personeline bağlı nedenleri değişik acılardan sınıflamak mümkündür.Mesela; sağlık personelinin hasta hakları ihlallerini niyet acısından şu şekilde sınıflayabiliriz.

• Hasta yoğunluğu nedeniyle ortaya çıkan hasta hakları ihlalleri

• Personelin bilgi eksikliği nedeniyle ortaya çıkan hasta hakları ihlalleri.

• Hata ile ortaya çıkan hasta hakları ihlalleri

• Kasıt ile ortaya çıkan hasta hakları ihlalleri.

• Sağlık kurumları ve sağlık personelini beraber düşündüğümüzde şu şekilde yeni bir sınıflama yapılması mümkündür

• Hasta yoğunluğu

• Sağlık kurumlarının fizik kapasitesinin yetersizliği.

• Sağlık personelinin yetersizliği

• Hasta sayısının fazlalığı

• Nöbet sistemi uygulamaları

• Hasta sevk sistemi uygulamaları

• Hasta merkezli sağlık hizmeti anlayışına ulaşılamaması

• Teknoloji yetersizliği

• Örgüt iklimi ve yönetim

1. HASTA YOĞUNLUĞU

a.Fiziki kapasitenin yetersizliği

     Sağlık kurumları değişik nedenlerle ihtiyaca cevap verebilecek fiziki kapasiteye uygun olmadıkları çoklukla gözlenen bir durumdur.Hastaların poliklinik ve tetkik üniteleri önlerinde uzun kuyruklar oluşturdukları, kliniklerde küçük bir odada altı veya daha fazla hastanın yattığı sık rastlanır. Fizik kapasitenin yetersizliği hastaların alacağı sağlık hizmetlerinin olumsuz etkilenmesine neden olur.
   
Devamı